Maak een afspraak voor een kennismaking onder het genot van een cafezinho. Wij zijn te bereiken op 06 10019604 of laat hier uw gegevens achter, dan nemen wij contact met u op.

Energie, Brazilië en de wereld

Uitgenodigd door de Braziliaanse ambassade en Agentschap NL voor de Brazil Focus Day over energie op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Dat werd een interessante middag. Brazilië is naast de VS, Rusland en het Midden-Oosten een van de energiegrootmachten in de wereld aan het worden. Dat komt allereerst door de enorme olievoorraden (groter dan bijvoorbeeld die van Mexico) die er recent zijn gevonden voor de zuidkust van het land. Ze liggen ver uit de kust, op vaak zo'n 300 km., en dan erg diep: op deepwater- en zelfs pre-salt niveau wat het om logistieke en technische redenen ingewikkeld maakt om deze voorraden te exploiteren. Maar beslist niet onmogelijk, zo verzekerde de directeur van de Nederlandse tak van Petrobras, de Braziliaanse oliegigant, die via een conglomeraat met Shell, Total en nog enkele olieconcerns van de Braziliaanse regering de concessie heeft gekregen voor exploitatie.

 
Een andere reden waarom Brazilië wereldwijd leading wordt op energie is de onafhankelijkheid van de internationale energiemarkt. Dat komt niet alleen door de eigen olievoorraden maar ook doordat de Brazilianen een goeie zogenaamde energiemix hebben. Slechts 56% van hun energieverbruik komt uit fossiele brandstoffen, de rest uit hernieuwbare bronnen zoals waterkracht en zelf geproduceerde biomassa. (Vergelijk dat met de situatie in Nederland dat slechts 5% uit hernieuwbare bronnen haalt) met de tamelijk lage ambitie om in 2020 tot 14% te komen.) Een derde factor voor Brazilië's sterker wordende energiepositie is dat de zogenaamde energy governance erg goed is. Het land staat in de top 5 van landen met het meest toekomstbestendige energiebeleid van de wereld. Overigens is dat enigszins te nuanceren met de vele lokale voorbeelden van energieverspilling maar op federaal macroniveau is er iets voor te zeggen.
 
Wat zijn de lessen voor Nederland en België uit dit verhaal? Ten eerste dat onze vergevorderde technologische kennis zeer gewenst en gewaardeerd is: het Braziliaanse onderwijs is in ontwikkeling maar nog lang niet zo ver dat het alle benodigde ingenieurs en andere experts kan leveren. Hetzelfde geldt voor de technologie zelf. Daar hebben we dus veel te brengen. Wat we er kunnen leren is hoe we ons eigen energiebeleid toekomstbestendig kunnen maken.
 
Natuurlijk zit daar een nuance aan. Mevrouw Bassa, vice-ambassadeur van Brazilië in Nederland, was zo reëel om aan te geven dat Brazilië veel energie uit waterkracht genereert maar dat de bouw van de enorme Belo Monte waterkrachtcentrale erg omstreden is: er moet 400 km2 aan oerwoud wijken voor het 600 km2 grote reservoir inclusief het leefgebied van veel Indianenstammen. De onherstelbare ecologische en sociale schade veroorzaakt nationaal én internationaal veel verontwaardigde protesten waarbij zelfs doden vallen.
 
Het is een verhaal met twee kanten. Tegelijk investeert het land serieus in hernieuwbare energiebronnen. Ook eist het van alle bedrijven, of ze nu olie en gas willen exploiteren of hernieuwbare bronnen, dat zij aan "local content" doen, zo vertelde directeur Energie Gonzalo Escribano van het Spaanse Real Instituto Elcano. Dat betekent dat een bedrijf, Braziliaans of buitenlands, een aanzienlijk deel van zijn activiteiten en rendement ten goede moet laten komen aan de Braziliaanse economie en samenleving. Zo moet het deels met lokale partners en arbeidskrachten werken. Door ondermeer dit beleid en andere sociale investeringen zijn de laatste 15 jaar ongeveer 30 miljoen Brazilianen uit de armoede getild.
 
Deze nieuwe middenklasse met koopkracht is erg interessant voor bedrijven. Daarnaast hebben de sociale programma's gezorgd voor meer sociale en politieke stabiliteit. Toch wordt er door Braziliaanse en buitenlandse bedrijven vaak steen en been geklaagd over de "local content" eis. Ook vanmiddag was dit te horen: de concurrentiepositie van Brazilië zou er door worden verzwakt en buitenlandse investeringen tegengehouden. Het is waar dat het voor een buitenlandse onderneming wel wat vergt om in Brazilië voet aan de grond en succes te krijgen. Maar onmogelijk is het beslist niet. Bovendien geldt de eis voor alle bedrijven in alle sectoren dus niet alleen jij maar ook je concurrent heeft ermee te maken. Er is dus in dat opzicht gewoon sprake van een gelijk speelveld.
 
Daarnaast is de eis van een lokale partner vaak ook gunstig omdat die -als je een goeie hebt gevonden- je helpt laveren door het oerwoud van de bureaucratie. Ook kweekt het investeren in local content veel goodwill en dat kan veel deuren openen. Nederlandse en Belgische bedrijven profileren zich graag met maatschappelijk verantwoord ondernemen: de verplichting van local content is in elk geval alvast een fikse stap in die richting.
 
Het glas is halfvol, zullen we maar zeggen. De Braziliaanse energiemarkt biedt in elk geval veel kansen voor Nederlandse en Belgische bedrijven en experts. En het Braziliaanse energiebeleid kan leerzaam zijn voor ons.