Maak een afspraak voor een kennismaking onder het genot van een cafezinho. Wij zijn te bereiken op 06 10019604 of laat hier uw gegevens achter, dan nemen wij contact met u op.

De Braziliaanse optie: aantrekkelijker dan je denkt

Over een kleine twee maanden begint het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië. In de media is steeds meer te lezen over het land maar dan eigenlijk alleen over voetbalstadions die nog niet af zijn, over krottenwijken die worden schoongeveegd door de militaire politie en straatkinderen in voetballiefdadigheidsprojecten. Maar er is nog zoveel meer te melden over Brazilië. Zo overlegde ik met een Braziliaanse internationale ondernemer over mogelijkheden om het Nederlandse en Braziliaanse bedrijfsleven aan elkaar te koppelen, voor wederzijds voordeel. Brazilië heeft genoeg grondstoffen, andere natuurlijke hulpbronnen en menselijk kapitaal om geheel zelfvoorzienend te kunnen zijn. Het land is pas het laatste decennium echt aan het ontwikkelen in economisch, politiek en sociaal opzicht: voor die tijd werd er vooral kortetermijnbeleid gevoerd gericht op snelle winsten die slechts ten goede kwamen aan de rijke machtige elite. De Braziliaanse regering heeft de afgelopen jaren ook veel geïnvesteerd in sociaal beleid waardoor zo'n dertig miljoen Brazilianen uit de armoe omhoog konden kruipen richting middenklasse. De interne markt is dus enorm gegroeid en ook veel bedrijven is het voor de wind gegaan. Wat ontbreekt: adequaat onderwijs, technologische expertise, goede publieke zorg. Daarnaast is de grote bureaucratie een hindernis, net als het protectionistische handelsbeleid met de hoge invoertarieven. Maar deze hindernissen zijn bepaald niet onoverkomelijk.

 
Marcelo, de Braziliaanse ondernemer met wie ik afgelopen weekend sprak, reist de hele wereld over en heeft veel ervaring met in- en uitvoer van allerlei producten. Hij baalt van het negatieve imago van zijn land in de rest van de wereld. Dat imago verslechtert alleen nog maar door de slechte voorbereiding op de WK en de massale protesten tegen de voetbalinvesteringen waarbij die in onderwijs en zorg sterk achterblijven. Ook Marcelo heeft daarom grote kritiek op zijn regering en op de almachtige FIFA aan wie ze zich heeft uitgeleverd. Tegelijk noemt hij enkele belangrijke argumenten voor de stelling dat Brazilië als economie en handelspartner erg interessant is. "Ja, we zijn erg bureaucratisch maar als je als buitenlands bedrijf een betrouwbare Braziliaanse zaakwaarnemer in de arm neemt, komt dat goed. Het is een zaak van wat langere adem dan je in Nederland nodig hebt maar het hoeft helemaal niet zo moeilijk te zijn als in Nederland vaak wordt gedacht." Ik kan dat beamen: Er zijn veel Nederlandse bedrijven die zich met een Braziliaanse partner redelijk soepel een weg banen door de papierbrij. Daarnaast is het land ondanks de massale sociale protesten van vorig jaar (die rond de WK wel weer zullen oplaaien, is de verwachting) politiek en economisch stabiel.
 
Voor Nederlandse bedrijven is maatschappelijk verantwoord ondernemen inmiddels een must en ook een wens, niet alleen ter promotie van hun activiteiten maar echt omdat ze zich moreel verplicht voelen sociaal en duurzaam te werken. In Brazilië is dat inmiddels ook een normale gang van zaken geworden, zeker bij de grotere bedrijven in de stedelijke kernen. De Braziliaanse arbeidswetgeving is streng en geeft werknemers veel rechten. Ook op milieugebied komen er steeds meer regels. "Vergelijk dat eens met bijvoorbeeld China," zegt Marcelo: "Ik was laatst in China om een product in te kopen. Op de werkvloer vroeg ik naar de wc. De opzichter wees naar een gat in de grond verderop. De uren die de mensen er moesten werken en de werkomstandigheden: de honden lustten er geen brood van." Toen Marcelo aangaf dat hij daarom het product niet wilde afnemen, was het lakonieke commentaar: "Er zijn genoeg Europese bedrijven die het wel willen kopen." Marcelo vindt dat onvoorstelbaar. Ik eerlijk gezegd ook.
 
Brazilië beschermt zijn eigen industrie en werkgelegenheid door hoge invoertarieven: Als je als buitenlands bedrijf een compleet product dat ook in het land zelf wordt gemaakt wilt exporteren naar Brazilië, ben je veel geld kwijt. De tarieven worden echter ineens een heel stuk lager als je een voor Brazilië uniek product maakt of exclusieve technologie toepast. Maar ook bij minder exclusieve producten kunnen die tarieven zakken als je creatief bent. Je kunt bijvoorbeeld een klein onderdeel van het product of van het productieproces door een Braziliaans collegabedrijf laten uitvoeren. Daarvoor is het vinden van een betrouwbare parter natuurlijk belangrijk. Een goede jurist kan de belangen van je bedrijf prima veiligstellen. (Comunicamos werkt bijvoorbeeld met juristen die zowel in Brazilië als in Nederland bevoegd zijn). Overigens wordt er momenteel onderhandeld tussen Brazilië en de EU over verlaging van de handelstarieven. In juni zullen de Brazilianen een voorstel op tafel leggen, is vooralsnog toegezegd.
 
Er is zoveel werk aan de winkel in Brazilië dat er veel kansen liggen voor Nederlandse en Europese bedrijven. Dat geldt in sterke mate voor bijvoorbeeld bouw en infra, agro- en food, milieu- en afval, chemie. Behalve de economisch sterkst ontwikkelde regio's rond de steden Rio en São Paulo zijn ook het zuiden (Porto Alegre, Belo Horizonte, Florianópolis, Curitiba) economisch sterk en interessant. Maar ook elders in het land zijn veel activiteiten. In het droge Noordoosten is veel behoefte aan watertechnologie. Verder landinwaarts liggen grote landbouwgebieden met enorme producties van soja, gecertificeerd hout, fruit, koffie, cacao, vlees. Daar liggen kansen voor stallen- en machinebouwers, om maar wat te noemen. Tot nu toe zijn er echter nog veel te weinig ondernemers, zeker mkb, die de stap durven te wagen. En dat terwijl ook reeds gevestigde handelscontacten met landen als China steeds meer problemen lijken op te leveren: Het laaghangend fruit is er geplukt, maatschappelijk verantwoord ondernemen is er moeilijk, arbeidsomstandigheden en luchtvervuiling beroerd, het risico op goedkope reproductie groot, communicatie lastig.
 
Vergelijk dat met Brazilië. Brazilianen communiceren graag met Europeanen, MVO is bespreekbaar en zelfs gebruikelijk, de wetgeving is er bureaucratisch maar biedt wel bescherming waar nodig, er is veel vraag naar Nederlandse kennis, technologie en andere competenties. En naar kwalitatief goede Nederlandse producten. Comunicamos heeft dus een missie: Nederlandse bedrijven naar Brazilië brengen. Voor wederzijds voordeel. Overigens geldt het kansenverhaal ook voor veel andere Latijns-Amerikaanse landen. Welke Nederlandse ondernemers durven het avontuur aan?